Zekât Nedir, Kimlere Verilir?
İslam dininde toplumsal dayanışmanın en önemli ibadetlerinden biri zekâttır. Zekât, İslam’ın beş temel esasından biridir ve hicretin ikinci yılında farz kılınmıştır.
Kelime anlamı olarak “artmak, çoğalmak ve bereketlenmek” demektir. Dini anlamda ise; dinen zengin sayılan Müslümanların mallarının üzerinden bir yıl geçtikten sonra o malın kırkta birini ihtiyaç sahiplerine vermesidir.
Zekât, sadece bir yardım değildir. Aynı zamanda malın temizlenmesi, kalbin arınması ve toplumda kardeşliğin güçlenmesi anlamına gelir.
Zekât İnsanı Cimrilikten Korur
Kur’an-ı Kerim’de zekât otuz iki yerde zikredilmiştir. Bu durum zekâtın İslam’daki önemini açıkça göstermektedir.
Zekât, insanı cimrilikten korur ve Allah’ın verdiği nimetlere karşı bir şükürdür. Müslümanlar arasındaki sevgi ve saygıyı artırır, zengin ile fakir arasında bir gönül köprüsü kurar.
Toplumda kin ve hasedi azaltır, kardeşlik bağlarını kuvvetlendirir.
“Namazı Kılın, Zekâtı Verin”
Yüce Allah Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyurmuştur :
“Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin ve Peygambere itaat edin ki rahmete eresiniz.”
(Nur Suresi, 56)
Başka bir ayette ise zekâtını vermeyenlerin akıbeti şöyle haber verilir:
“Altın ve gümüşü biriktirip de onları Allah yolunda harcamayanlara acıklı bir azabı müjdele. O gün bunlar cehennem ateşinde kızdırılacak ve alınları, böğürleri ve sırtları onlarla dağlanacaktır…”
(Tevbe Suresi, 34-35)
Zekâtını Vermeyenin Vay Haline
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“Allah bir kimseye mal verir de o kimse malının zekâtını vermezse, o mal kıyamet gününde iki gözünde siyah noktalar bulunan zehirli bir yılan haline getirilir ve sahibinin boynuna dolanır. Sonra ‘Ben senin malınım, ben senin hazinenim’ der.”(Buhari)
Bu hadis, zekâtın ne kadar önemli bir ibadet olduğunu bizlere açıkça hatırlatmaktadır.
Zekât Kimlere Farzdır?
Zekâtın farz olması için şu şartların bulunması gerekir:
1. Müslüman olmak
2. Hür olmak
3. Malın kişinin mülkiyetinde olması
4. Malın nisab miktarına ulaşması
5. Malın üzerinden bir kamerî yılın geçmesi
Nisab Miktarı
Nisab, zekâtın farz olması için gereken en az mal miktarıdır.
• Şafiî mezhebinde: 96 gram altın
• Hanefî mezhebinde: 80.18 gram altın
Bir kişinin elinde bu miktar veya bu değerde mal bulunur ve üzerinden bir yıl geçerse o malın kırkta birini zekât olarak vermesi gerekir
Zekât Kimlere Verilir?
Kur’an-ı Kerim’de zekâtın verileceği kimseler Tevbe Suresi 60. ayette belirtilmiştir. Günümüzde en çok karşılaşılan sınıflar şunlardır:
Fakirler: Geliri ihtiyaçlarını karşılamaya yetmeyen kimseler.
Miskinler: Temel ihtiyaçlarını bile karşılamakta zorlanan kişiler.
Borçlular: Meşru ihtiyaçları sebebiyle borçlanmış ve borcunu ödeyemeyen kişiler.
Yolda kalmış kimseler: Yolculuk sırasında parasız kalmış ve memleketine dönemeyen kişiler.
Zekât Kimlere Verilmez?
• Maddi durumu iyi olan zengin kimselere verilmez.
• Müslüman olmayanlara verilmez.
• Anne, baba, eş ve çocuk gibi bakmakla yükümlü olunan kişilere verilmez.
• Küçük çocuklara doğrudan verilmez, ancak velilerine verilebilir.
• Öncelikle kişinin bulunduğu yerdeki fakirlere verilmesi daha faziletlidir.
İbretlik Bir Menkıbe
Rivayet edilir ki, geçmişte çok zengin fakat zekâtını vermeyen bir adam vardı. Bir gün bir fakir kapısına gelip yardım istedi. Adam ise cimrilik yaparak onu geri çevirdi.
Aradan yıllar geçti. O zengin adam büyük bir iflasa uğradı ve fakir düştü. Bir gün kapısını çaldığı bir evden kendisine yemek verildi. Kapıyı açan kişi yıllar önce yardım istemek için kapısına gelen o fakirdi.
Fakir adam şöyle dedi:
“Ben o gün senden yardım istemiştim ama sen beni geri çevirmiştin. Fakat ben seni affettim. Çünkü anladım ki insanı zengin eden mal değil, kalbindeki merhamettir.”
Bu kıssa bize şunu hatırlatır:
Mal veren Allah’tır, alan da Allah’tır. Zekât ise malın gerçek bereketidir.
Zekat gönülleri birleştirir
Zekât, İslam toplumunda gönülleri birleştiren büyük bir ibadettir. Zengin ile fakir arasındaki uçurumu azaltır, merhameti ve paylaşmayı artırır.
Zekât veren kişi sadece malından değil, cimrilikten de kurtulmuş olur. Mal temizlenir, kalp arınır, toplum huzur bulur.
Dua
Allah’ım…
Bizleri zekâtın hikmetini anlayan kullarından eyle.
Mallarıyla infak eden, fakirin yüzünü güldüren kullarından eyle.
Kalplerimizi cimrilikten, nefsimizi bencillikten koru.
Ya Rabbi…
Veren el olmayı bizlere nasip eyle.
Zekâtlarımızı ve sadakalarımızı katında makbul eyle.
Malımıza bereket, gönlümüze merhamet ihsan eyle.
Bizleri paylaşanlardan, kardeşliğini yaşatanlardan ve
Senin rızanı kazanan kullarından eyle.
Âmin.
Haftaya görüşmek dileğiyle…
Dua ile kalınız.